Créditos ECTS Créditos ECTS: 6
Horas ECTS Criterios/Memorias Horas de Titorías: 3 Clase Expositiva: 24 Clase Interactiva: 24 Total: 51
Linguas de uso Castelán (100%)
Tipo: Materia Ordinaria Grao RD 1393/2007 - 822/2021
Departamentos: Lingua e Literatura Españolas, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
Áreas: Literatura Española
Centro Facultade de Humanidades
Convocatoria: Primeiro semestre
Docencia: Con docencia
Matrícula: Matriculable
Tras cursar esta materia os/as alumnos/as han de ser capaces de:
-Traballar con fontes documentais literarias de todo tipo (manuscritas, hemerográficas, editoriais, arquivísticas, etc.) en soporte físico e dixital.
-Identificar, interpretar e utilizar materiais literarios españois de todas as épocas e tipoloxías.
-Coñecer os fundamentos do mercado editorial e as fases do proceso editorial en diferentes clases de editoriais e medios.
Han de posuír, en suma, un coñecemento básico e xeneral que lles sirva de base para enfrontarse de forma autónoma a unha futura acción cultural que teña como meta o recuperar, promover, difundir, valorizar ou preservar o patrimonio literario hispánico material e inmaterial.
1. O concepto de patrimonio literario.
Texto literario oral e texto literario escrito.
A literatura oral como patrimonio da cultura hispánica. Xéneros e exemplos significativos.
Estudo teórico-práctico dos diversos tipos de textos literarios escritos existentes no ámbito cultural hispánico (manuscritos, impresos, documentos hemerográficos e textos literarios escritos de calquera categoría).
2. Mecanismos de creación, preservación e difusión do texto literario escrito.
Métodos, técnicas e recursos para o traballo cos diferentes tipos de materiais literarios.
Bibliotecas e arquivos xerais e persoais de escritores, fontes documentais dixitalizadas, hemerotecas físicas e dixitais, etc.
3. Procesos e exemplos de patrimonialización literaria: casas-museos de escritores, roteiros literarios, etc.
4. Introdución ao mundo editorial hispánico.
O proceso de edición e as súas fases de desenvolvemento, do orixinal á edición impresa ou dixital. A revista e os procesos de xestión editorial.
O mercado editorial. Tipoloxía dos catálogos editoriais.
Redes, canles de distribución e puntos de venda.
Os novos lectores: internet e redes sociais.
Arrieta Urtizbereai, Iñaki (ed.), El género en el patrimonio cultural, Bilbao, Universidad del País Vasco, 2017.
Blanco Valdés, Juan Luis, Manual de edición técnica. Del original al libro, Pirámide, Madrid, 2012.
Blecua, Alberto, Manual de crítica textual, Madrid, Castalia, 1983.
Butcher-Younghans, Sherry, Historic house museums. A practical handbook for their care, preservation, and management, New York, Oxford University Press, 1993.
Catalán, Diego, El Archivo del Romancero patrimonio de la humanidad. Historia documentada de un siglo de historia, Madrid, Fundación Ramón Menéndez Pidal, 2001.
https://archive.org/details/elarchivodelromanceroi/El%20Archivo%20del%2…
Escandell Montiel, Daniel, Escrituras para el siglo XXI: literatura y blogosfera (v. 2.0), Madrid-Frankfurt am Main, Iberoamerica-Vervuert, 2024, 2ª edición revisada (1º ed. 2014).
Escobar, Hipólito, Historia de las bibliotecas, Madrid, Ediciones Pirámide, 1990.
González Rueda, Antonio Javier, Patrimonio literario y gestión cultural: fundaciones, legados y otras tribulaciones, Jaén, Madara Editoras, 2020.
Guía de la Asociación de Casas-Museo y Fundaciones de escritores, Madrid, ACAMFE, 2002.
Martín Abad, Julián, Leonardo Romero Tobar & Nieves Iglesias, eds., Seminario de archivos personales, Madrid, Biblioteca Nacional, 2006.
Martínez de Sousa, José, Manual de edición y autoedición, Pirámide, Madrid, 2024, 3ª ed.
Mora, Vicente Luis, La escritura a la intemperie. Metamorfosis de la experiencia literaria y la lectura en la cultura digital, León, Universidad de León, 2021.
Observatorio de la librería, Informes del Mapa de Librerías en España https://www.cegal.es/que-hacemos/proyectos-tecnologicos-y-de-innovacion…
Pastor Platero, Emilio, coord., Genética textual, Madrid, Arco Libros, 2008.
Pérez Mateo, Soledad, Cartografías de lo cotidiano. La comunicación en la casa museo, Universidad de Murcia, 2024.
Pérez Priego, Miguel A., La edición de textos, Madrid, Síntesis, 2011.
Pérez Priego, Miguel A., Historia del libro y edición de textos, Madrid, UNED, 2018.
Pimentel, Manuel, Manual del editor. Cómo funciona la moderna industria editorial, Berenice, Córdoba, 2007.
Polo Pujadas, Magda, Creación y gestión de proyectos editoriales en el siglo XXI, Universidades de Cantabria, Castilla La Mancha e Islas Baleares, 2011, 2ª ed.
Rodríguez Fer, Claudio, Guía de investigación literaria, Gijón, Ediciones Júcar, 1998.
Saint-Phalle, Nathalie de, Hoteles Literarios. Viaje alrededor de la Tierra, Madrid, Alfaguara, 1993.
Savater, Fernando & Sara Torres, Aquí viven leones. Viaje a las guaridas de los grandes escritores, Barcelona, Editorial Debate, 2015.
Savater, Fernando, Lugares con genio. Los escritores y sus ciudades, Buenos Aires, Editorial Sudamericana / Penguin Random House Grupo Editorial Argentina, 2013.
Uccella, Francesca R., Manual de patrimonio literario. Espacios, casas-museo y rutas, Gijón, Ediciones Trea, 2013.
Vives, Josep (coord.), Digitalización del patrimonio: archivos, bibliotecas y museos en la red, Barcelona, Editorial UOC, 2009.
Bibliografía complementaria
Azofra Agustín, Eduardo & Ana Chaguaceda Toledano, La casa-museo Unamuno, Salamanca, Ediciones Universidad, 2003.
Cátedra Valente. XX Aniversario, Santiago de Compostela, Cátedra José Ángel Valente de Poesía e Estética, 2020.
Colección Mapas Literarios, Segovia, Aventuras Literarias (Madrid de Galdós, Vetusta de Clarín, Marineda & Madrid de Pardo Bazán, Madrid de Valle-Inclán, Granada & Nueva York de Lorca).
Montero Padilla, José, Antonio Machado en su Casa-Museo de Segovia, Madrid, Editorial Everest, 1979.
París-Buenos Aires. Trazando la Rayuela. Un mapa de lectura sobre la novela de Julio Cortázar, Segovia, Aventuras Literarias, 2017.
Puerto, José Luis, La ruta imaginada. El camino de Santiago en la literatura, León, Edilesa, 2004.
Vila-Sanjuán, Sergio & Sergi Doria, Paseos por la Barcelona literaria, Barcelona, Ajuntament de Barcelona, 2017.
- Con01: Coñecer e poñer en valor as diversas áreas do patrimonio cultural nas súas vertentes material e inmaterial.
- Con06: Coñecer a norma e uso coherente e adecuado das linguas ambientais (español ou galego), tanto de forma oral como escrita.
- H/D04: Comunicar información, ideas, problemas e solucións tanto a públicos especializados como non especializados dun modo claro e eficaz.
- H/D06: Desenvolver unha actitude crítica respecto de os fundamentos históricos, antropolóxicos e artísticos dos procesos culturais cunha especial atención á igualdade de xénero.
- Comp01: Comprometerse cos valores democráticos e cos dereitos fundamentais do ser humano, atendendo, especialmente, á igualdade de xénero, á multiculturalidad e á non discriminación de persoas con diversidade funcional.
- Comp08: Defender o papel da cultura como ferramenta de transformación social e resposta aos principais problemas das sociedades contemporáneas.
Segundo o plan de estudos, haberá 24 horas de docencia expositiva, 24 horas de docencia interactiva e 3 horas de titorías en grupo.
No ámbito docente, as clases teóricas ou expositivas virarán ao redor da lección maxistral, mentres que as clases prácticas basearanse fundamentalmente na realización de exercicios prácticos, cuestionarios ou comentarios na aula, escritos ou orais, a partir de textos escritos, gráficos ou materiais audiovisuais. As prácticas nas sesións interactivas poderán nalgún caso requirir a preparación previa fora da aula. Desta forma utilizaranse textos bibliográficos e recursos gráficos, dixitais e audiovisuais, combinando leccións maxistrais con análises e comentario críticas de documentos e materiais de diversas tipoloxías. Nas clases expositivas espérase do estudante a participación nas sesións, tanto na demanda de aclaracións e ampliacións durante a exposición, como por mor das cuestións concretas que a profesora expoña expresamente ao fío da explicación.
Nas clases expositivas procurarase invitar a pronunciar leccións maxistrais a especialistas no programa da materia, de forma que estas sesións, de poder realizarse, intégrense como un seminario nas devanditas sesións. Para o óptimo aproveitamento destas conferencias solicitarase ao alumnado en cada caso a realización dalgún exercicio (resumo, cuestionario, formulación de preguntas aos relatores, etc.). A cualificación dos devanditos exercicios formará parte da avaliación continua da materia.
No bloque práctico procurarase organizar actividades especiais fora da aula, en forma de prácticas de campo ou visitas. A realización destas actividades e o seu contido anunciarase durante o curso. O seu cumprimento dependerá de diversas circunstancias como a consecución de financiamento (para as prácticas de campo que requiran transporte) e de permisos nas institucións e empresas, polo que estas prácticas non poden ser detalladas nesta guía docente con anterioridade. Aquelas actividades desta tipoloxía que polas súas especiais características non poidan ser realizadas no horario oficial da materia non serán obrigatorias. Ofrecerase ao alumnado que non poida intervir nelas a posibilidade de elaborar traballos sustitutorios escritos, con similares obxectivos e contidos.
Resumo das metodoloxías empregadas: leccións maxistrais; lectura de documentos bibliográficos e visionado de materiais gráficos ou audiovisuais; realización de breves exercicios individuais que requiran da procura e selección de información, do comentario dos materiais ou da asistencia ás conferencias, e que poderían ser presentados oralmente en clase ou entregados por escrito; realización de cuestionarios; debates ou posta en común oral dos exercicios e traballos na aula.
Algúns apartados do programa poderán traballarse unicamente a través de exercicios prácticos, só nas sesións interactivas.
Utilizarase a aula virtual como ferramenta auxiliar para a docencia.
Nas titorías, profundarase nas dúbidas específicas suscitadas no alumnado, ben nas leccións maxistrais, ben na realización das prácticas ou traballos.
O estudo individual é, loxicamente, crucial de cara ao exame, tanto na sección expositiva como na interactiva.
Avalíanse todas as competencias e resultados de aprendizaxe da materia.
A materia está constituída polas clases teóricas ou expositivas e as interactivas.
A avaliación realizarase a través dun sistema de avaliación continua que supoñerá un 60% da cualificación global. A tal fin, terase en conta a asistencia participativa nas sesións de clase e a realización de tarefas puntuais, como exercicios escritos ou orais ou cuestionarios a partir de lecturas, visionados de materiais gráficos ou audiovisuais ou a partir da asistencia ás conferencias programadas.
A asistencia é obrigatoria e axustada á Normativa dá USC neste aspecto (“Regulamento de asistencia a clase nas ensinanzas oficiais de grao e máster dá Universidade de Santiago de Compostela”), excepto na circunstancia de dispensa oficial, que deberá ser solicitada polo pertinente canle oficial, ou ben se a imposibilidade de acudir a clase débese a causa excepcional debidamente xustificada de forma documental. A asistencia e participación nas clases expositivas e interactivas considérase necesaria para unha mellor comprensión da materia, controlarase diariamente mediante un sistema de firmas. Supoñerá o 10% da nota da avaliación continua. O estudantado poderá xustificar a falta de asistencia ás actividades académicas por razóns de índole privado, familiar, por outros deberes inescusables debidamente acreditados ou por causas de forza maior. Enténdense cumpridas as obrigacións de asistencia ás actividades formativas sen necesidade de achegar xustificación cando a falta de asistencia non supere o 10% das horas programadas. A asistencia ás prácticas de campo (se se puidesen realizar) fora dos horarios oficiais non será obrigatoria, pero o estudantes que non poidan participar nelas terán que elaborar un traballo sustitutorio escrito, con similares obxectivos e contidos.
O 50% da cualificación da avaliación continua corresponde á valoración das diversas actividades realizadas nas clases interactivas, cuxa asistencia, como xa se dixo é obrigatoria (nun 90%). O seu peso calcularase en función do número de actividades e do seu tempo de realización, de forma tal que os exercicios ou comentarios escritos ou orais cuxa preparación e desenvolvemento ocupen unha sesión interactiva completa e/o que nalgún caso requiran dunha pequena preparación en casa, valoraranse o dobre que os cuestionarios de tipo test ou de resposta curta, que requiren un menor esforzo ao alumnado.
A nota da avaliación continua (60% da cualificación global) mantense igualmente se o alumno realiza o exame da parte teórica tanto na primeira como na segunda oportunidade. É, pois, necesario tamén na segunda oportunidade realizar con anterioridade as prácticas para poder presentarse ao exame. Aqueles alumnos e alumnas que non cumpran con este requisito deberán poñerse en contacto coa profesora da materia para solventar a devandita carencia da forma que se considere conveniente no período comprendido entre os exames da primeira e da segunda oportunidade.
O 40% da nota final da materia resérvase para unha proba final escrita, a cal será obrigatoria. Estará centrada na parte teórica do programa e terá lugar o día e hora establecidos oficialmente polo centro, tanto na primeira como á segunda oportunidade. De modo que a cualificación final da materia será o resultado da media ponderada obtida en ambas as partes (60% e 40%), tanto na primeira como na segunda oportunidade.
Por razóns de calendario, imprevistas ou externas, tanto o contido da materia como o das sesións prácticas podería modificarse ao longo do curso. Devandita modificación implicaría unicamente a eliminación dalgún tema ou dalgunha práctica, nunca a ampliación dos contidos ou actividades. O alumnado non será avaliado no exame de ningún tema que non sexa obxecto de sesións expositivas.
Resumo dos criterios de avaliación
Asistencia e participación na aula 10%
Actividades de avaliación continua (prácticas na aula consistentes en exercicios escritos, exposicións orais, cuestionarios ou calquera outra actividade de índole práctica que se realice) 50%
Exame obrigatorio 40%
Para os casos de realización fraudulenta de exercicios ou probas será de aplicación o recollido na “Normativa de avaliación do rendemento académico dous estudantes e de revisión de cualificacións”. Considérase realización fraudulenta o plaxio total ou parcial, literal ou de ideas, sen a necesaria reelaboración e citación das fontes utilizadas, ou ben a realización dun traballo non privado mediante IA. No caso de que a profesora teña dúbidas sobre este aspecto da avaliación e co fin de resolvelas, convocará o alumno ou alumna a unha titoría especial (presencial ou por Teams) na que se efectuará un exame oral do traballo.
No seu caso, os estudantes con dispensa oficial de asistencia a clase serán avaliados mediante os exames correspondentes á parte expositiva, que supoñerán o 40% da cualificación, tanto en primeira como en segunda oportunidade, e o 60% restante polas actividades propostas ao conxunto do alumnado que non se realicen na aula física e que se entreguen pola aula virtual, adaptándose ás circunstancias do estudante e de común acordo coa persoa afectada. O alumnado con dispensa oficial terá que solicitar unha titoría a comezo de curso para planificar o desenvolvemento da materia de forma independente.
Os alumnos e alumnas que repiten a materia terán que cumprir as mesmas condicións que os seus compañeiros e compañeiras á hora de presentarse ao exame, é dicir, realizar as prácticas tamén no curso que repiten. Recoméndase aos estudantes repetidores que teñan unha entrevista coa profesora ao principio do semestre para consultar calquera aspecto relativo á súa avaliación, en especial se se produce coincidencia de horarios ou exames con outras materias. Se estes alumnos e alumnas acreditaron a asistencia o curso anterior, non será necesario que asistan de novo ás clases expositivas, pero si que completen as actividades prácticas.
Realizaranse as oportunas modificacións na actividade académica e na avaliación no caso do estudantado con necesidades educativas especiais, sempre que a profesora recibise a comunicación de tal situación a través do órgano competente da Universidade. O alumno ou alumna, por tanto, terá que solicitar a adaptación da materia a través do formulario dispoñible na web ou na secretaría virtual, ao Servizo de Participación e Inclusión Universitaria a comezo do curso académico.
As ACTIVIDADES PRESENCIAIS -sesións expositivas (24 horas), sesións interactivas (24 horas), titorías (3 horas) e avaliacións (3 horas)- supoñen un total de 54 horas de traballo de aula.
As ACTIVIDADES NO PRESENCIAIS supoñen un total de 90 horas.
Lingua de impartición: español
Mª De Los Desamparados Juan Bolufer
Coordinador/a- Departamento
- Lingua e Literatura Españolas, Teoría da Literatura e Lingüística Xeral
- Área
- Literatura Española
- Correo electrónico
- amparo.juan [at] usc.es
- Categoría
- Profesor/a: Titular de Universidade
| Martes | ||
|---|---|---|
| 11:00-12:30 | Grupo /CLE_01 | Aula 14 |
| Mércores | ||
| 12:30-14:00 | Grupo /CLIS_01 | Aula 14 |
| 15.01.2027 12:30-15:00 | Grupo /CLE_01 | Aula 14 |
| 15.06.2027 12:00-14:00 | Grupo /CLE_01 | Aula 11 |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| JUAN BOLUFER, Mª de los DESAMPARADOS | Castelán |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| JUAN BOLUFER, Mª de los DESAMPARADOS | Castelán |
| Docente | Idioma |
|---|---|
| JUAN BOLUFER, Mª de los DESAMPARADOS | Castelán |